ขุมทรัพย์แห่งปัญญา : บทเรียนจากนะฮ์ญุลบะลาเฆาะฮ์ บทที่ 2

บทเรียนจากนะฮ์ญุลบะลาเฆาะฮ์ บทที่ 2
ความสัมพันธ์ระหว่างสติปัญญากับวาจา

ท่านอะมีรุ้ลมุอ์มีนีน อิมามอะลี (อ) ได้มีวจนะว่า

"คราใดก็ตามที่สติปัญญาของมนุษย์มีความสมบูรณ์ วาจาของเขาก็จะน้อยตามไปด้วย"


คำอธิบาย : แก่นแท้ของมนุษย์ เมื่อสติปัญญาของเขาสมบูรณ์ หรือมุ่งสู่การมีสติปัญญาที่สมบูรณ์มากขึนเท่าไหร่ มนุษย์ก็จะพูดจาน้อยลงตามลำดับ ในทางกลับกันเขาจะใช้ความคิดมากขึ้น


บุคคลใดก็ตามที่เขาพูดมาก และไม่คิดที่จะสงบปากสงบคำเสียบ้าง พึงรู้ไว้เถิดว่าเขาผู้นั้นมีสติปัญญาที่น้อยนิด และมีความคิดที่สั้นนิดเดียว ทำไมถึงกล่าวเช่นนั้น ก็เพราะว่าในขณะที่เขากำลังพูด เขาจะไม่มีเวลาในการคิดใคร่ครวญในสิ่งที่เขากำลังพูด ดังนั้นไม่ว่าสิ่งใดก็ตามที่ออกมาจากปากของเขา เขากำลังสาธยายโดยปราศจากการคิดใคร่ครวญอย่างแน่นอน

ในสิ่งตรงกันข้าม สำหรับบุคคลที่มีสติปัญญา เขาจะไม่ปริปากพูดจาสิ่งใดออกมาจนกว่าเขาจะคิดใตร่ตรองเสียก่อน ถึงความถูกต้องของสิ่งที่เขาจะพูดออกมา ด้วยเหตุผลนี้เอง บุคคลที่มีสติปัญญาเฉลียวฉลาด จึงพูดน้อย เพราะเขาต้องใช้เวลาในการใตร่ตรองสิ่งที่เขาจะพูดมากขึ้นนั่นเอง

อะมีรุ้ลมุอ์มีนีน อิมามอะลี (อ) ยังได้มีอีกวจนะหนึ่งเกี่ยวกับเรื่องนี้ว่า "ผู้มีสติปัญญาจะเก็บลิ้น (คำพูด) ของเขาไว้ข้างหลังสติปัญญาของเขา"


ดังนั้นบุคคลที่มีสติปัญญา คือบุคคลซึ่งได้ใช้สติปัญญาของเขาก่อนใช้คำพูดวาจา ในทุกคำพูดคำจา หรือทุกๆ การปฏิบัติของเขา สิ่งแรกคือการคิดไตร่ตรองถึงผลดีผลเสียของเสียก่อน และเมื่อเขามั่นใจแล้วว่าสิ่งที่เขาจะพูดนั้นคือสิ่งที่ถูกต้อง เขาจึงจะเรี่มพูดทันที

ส่วนบุคคลที่โง่เขลา ก่อนที่เขาจะใช้ความคิดไตร่ตรองถึงความถูกต้อง เขาเริ่มที่จะพูดในทันที และพูดไปเรี่อยเปี่อยโดยไม่จบไม่สิ้น บุคคลเหล่านี้พูดได้ตั้งแต่กลางวันยันกลางคืน เนื่องจากเขาไม่ต้องคิดไตร่ตรองในคำพูด เขาจึงพูดได้ทันที และมากเสียด้วย ความเสียหายที่จะมีต่อผู้คนรอบข้างในสังคม แม้กระทั่งบุคคลในครอบครัวจึงเกิดขึ้นมากจากบุคคลประเภทนี้


ดังนั้นวจนะข้างต้นของอะมีรุ้ลมุอ์มีนีน อิมามอะลี (อ) จึงชี้ให้เห็นว่า การพูดมาก การพูดแบบไม่คิด การพูดเรื่อยเปี่อยรอบโลก คือคุณลักษณะของคนโง่ แต่ทว่าการพูดน้อย การคิดไตร่ตรองก่อนการพูด การใช้ความคิดให้มากกว่าการพูด คือคุณลักษณะของผู้มีสติปัญญา และผู้ฉลาด ดั่งสุภาษิตไทยที่ว่า "จงคิดก่อนพูด อย่าพูดแล้วค่อยคิด"

แปลและเรียบเรียง เชคมาลีกี ภักดี

บทเรียนจากนะฮ์ญุลบะลาเฆาะฮ์ บทที่ 3

พิมพ์จาก : http://www.ahlulbait.org/main/content.php?category=10&id=770
วันที่ : 17 กรกฎาคม 2562
http://www.ahlulbait.org